वीरगन्ज । सिर्सिया नदी प्रदुषण नियन्त्रणका लागि वीरगन्ज महानगरपालिकाले अग्रसरता लिएपछि नदी प्रदुषित गर्ने उद्योगहरुको अनुगमन सुरु गरिएको छ । वीरगन्ज महानगरपालिकाका मेयर राजेशमान सिंहको सक्रियतामा आइतबार बसेको बैठकले नदी प्रदुषण नियन्त्रणका लागि उद्योगको अनुगमन गर्ने निर्णय गरेको थियो । त्यही अनुरुप मङगलबार देखि उद्योगहरुको अनुगमन सुरु गरिएको हो । नदीमा फोहोर र रसायनयुक्त पानी सिधै मिसाउदै आएका उद्योगहरुको मङगलबार देखि अगुमन थालिएको हो ।
सिर्सिया नदी प्रदुषण नियन्त्रण अभियानले मङगलबार वीरगन्ज महानगरपालिका वडा नम्वर २१ सिर्सिया आसपास रहेका ४ वटा उद्योगहरुको अनुगमन गरेको छ । महानगरका उपमेयर इम्तियाज आलम नेतृत्वको अनुगमन टोलीले मङगलबार श्री निधी टेक्सटाइल्स प्रालि, ब्रिटानीया नेपाल प्रालि , शक्ति दाल मिल र शक्ति वायरमा पुगेर अनुगमन गरेको हो । अनुगमनका क्रममा ती उद्योगले उद्योगबाट निस्कने फोहोर पानी सोझै नदीमा मिसाउने गरेको भेटिएको अनुगमनमा खटिएका पर्साका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी भिमकान्त पौडेलले बताए ।
अनुगमनका क्रममा निधी टेक्सटाइल्सले दैनिक करिब डेढ लाख लिटर केमिकल सहितको फोहोर पानी उद्योगबाट सोझै सिर्सिया नदीमा मिसाउने गरेको पाइएको वीरगन्ज महानगरपालिका वातावरण शाखाका प्रमुख देवेन्द्र चौधरीले बताए । उद्योगले अहिलेसम्म पनि वाटर ट्रिटमेण्ट प्लाण्ट जडान नगरेको र फोहोर पानी सिधै नदीमा फाल्ने गरेको पाइएको उनले बताए । यो उद्योगले फोहोर पानीका साथै नदी दुर्गन्धित बनाउने छाइँ (खरानी) पनि नदीमै फाल्ने गरेको भेटिएको उनले बताए ।अनुगमन टोलीले तत्काल ट्रिटमेण्ट राख्न र फोहोर पानी सोझै नदीमा नमिसाउन चेतावनी उद्योग व्यवस्थापन पक्षलाई दिएको जानकारी पनि उनले दिए ।
यस्तै विस्कुट उत्पादन गर्दै आएको ब्रिटानीयाले ट्रिटमेण्ट प्लाण्ट हुँदाहुँदै पनि पानी प्रशोधन नगरी फोहोर पानी सोझै नदीमा मिसाइदिने गरेको अवस्थामा भेटिएको अनुगमन टोलीले जनाएको छ । शक्ति वायर उद्योगले भने उद्योगबाट निस्केको पानी जम्मा गर्न पोखरी बनाएको भएपनि त्यो प्रभावकारी नहुँदा फोहोर पानी नदीमा नै मिसिन पुगेको भेटिएको चौधरीले बताए । अनुगमनामा सहभागी महानगरका उपमेयर आलमले नदीलाई दुर्गन्धित बनाउने गरी लेदो सहितको फोहोर पानी फाल्ने उद्योगलाई पहिलो पटक चेतावनी दिइएको र आउँदा दिनमा यस्तो कार्य दोहोरिए सोझै कारवाही गरिने बताए ।
सिर्सिया नदी सफा बनाउने अभियनमा उद्योगीले आफ्ना उद्योगमा ट्रिटमेण्ट प्लाण्ट राखेर सहयोग गर्नु पर्नेमा जिम्मेवारीबाट पन्छिँदै आफ्नो स्वार्थ मात्रै नहेर्न उद्योगीहरुलाई उनले आग्रह पनि गरे । उपमेयर आलमको नेतृत्वमा खटिएको अनुगमन टोलीमा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी पौडेल, महानगरको वातावरण शाखाका देवेन्द्र चौधरी, नेपाल प्रहरी लगायतको सहभागिता रहेको थियो ।
बाराको सीमरा भन्दा पश्चिम पर्ने रामवनस्थित वनबाट बग्न शुरु गरेको र्सिसिया नदी पर्साको वीरगन्ज शहर हुदै भारतको रक्सौल सम्म पुगेको छ । पर्सा–बारा औद्योगिक कोरिडोरका उद्योगबाट उत्सर्जित हुने रसायनयुक्त प्रदुषित पानी र फोहोर पर्दाथ सिधै नदीमैं उत्सर्जन हुदै आएका कारण सिर्सिया नदी विगत ३ दशक यता देखि प्रदुषित बनेको हो । छाला,डिस्टीलरी, टेक्सटाइल, घ्यू, साबुन लगायतका उद्योगहरुबाट निस्कने रसायनयुक्त पानी खोलामा बगाइन्छ ।जीवजन्तुका सडेगलेका छाला, रौं , खरानी, लेदो लगायतका विकारहरू प्रशोधन नगरी नदीमा सिधै बगाउने र फालिन्छ । जसले गर्दा सिर्सिया नदि प्रदुषित र दुर्गन्धित बनेको हो ।
सिर्सिया नदि आसपासका स्थानीयले प्रदुषण रोक्न माग गर्दैै घेराउ गरेपछि २०६७ सालमा जिल्ला प्रशासन कार्यालयले सिर्सिया नदी अनुगमन समिति गठन गरेको थियो । समितिले नदिको स्थलगत अनुगमन गरि तयार पारेको प्रतिवेदनमा नदीको प्रदुषणको कारक उद्योगहरु नै रहेको उल्लेख छ । प्रतिवेदनमा नदी प्रदुषण गर्ने र अविलम्ब कारबाही गर्नुपर्ने ४० भन्द्या बढि उद्योगहरुको नामै किटान गरिएको छ । अनुगमन समितिले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा त्यति बेला नै बुझाएको प्रतिवेदन अहिले सम्म कार्यान्वयन हुन सकेको छैन ।
